Sóng cơ trong thiên nhiên


Sóng cơ trong thiên nhiên có nhiều loại, ví dụ như sóng âm, sóng nước, sóng địa chấn. Sóng cơ chỉ truyền trong môi trường vật chất, như không khí, nước, kim loại..v..v...

Quan sát hiện tượng

Khi ta ném một hòn đá xuống mặt hồ phẳng lặng, ta thấy những sóng nước hình tròn từ chỗ hòn đá rơi lan toả đi mọi nơi trên mặt nước. Ta thả nhẹ một mảnh bấc hoặc một chiếc lá nhỏ xuống mặt nước, chúng cũng nhấp nhô theo sóng nước, nhưng chỉ dao động tại chõ theo phương thẳng đứng chứ không bị đẩy ra xa.

Giải thích hiện tượng

Giữa các phần tử nước (cũng như các phần tử của mọi chất khác) có những lực liên kết. Khi một phần tử nước A dao động và nhô lên cao, các lực liên kết kéo các phần tử lân cận cùng nhô lên cao, nhưng chậm hơn một chút. Ngược lại, các lực liên kết của các phần tử bên cạnh phần tử A, kéo phần tử này về vị trí cũ (vị trí cân bằng). Các lực kiên kết có vai trò giống như lực đàn hối của lò xo. Tóm lại, mỗi phần tử dao động theo phương thẳng đứng làm cho các phần tử lân cận cũng dao động theo phương đó, và cứ như vậy dao động lan truyền ra xa dần.

Sóng cơ học là những dao động cơ học lan truyền theo thời gian trong một môi trường vật chất. Ở đây chỉ có pha của dao động được truyền đi, còn bản thân các phần tử vật chất chỉ dao động tại chỗ.

Đối với sóng trên mặt nước đã xét ở trên, phương dao động vuông góc với phương truyền sóng. Đó là sóng ngang. Loại sóng mà phương dao động trùng với phương truyền sóng gọi là sóng dọc. Sóng âm là sóng dọc


3DEd™ v2.0 - Phần mềm mô phỏng, phần sóng cơ học